"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej
14 Czerwiec 2012

Co motywuje redukcję w fenomenologii transcendentalnej

W dniach 6-9 czerwca br. w Bostonie w Boston College odbyła się czterdziesta trzecia międzynarodowa konferencja "Husserl Circle". Boston College jest prestiżową, założoną w 1863 roku prywatną uczelnia amerykańską, która może poszczycić się szerokimi związkami z tradycją fenomenologiczną. Pracownikami Boston College są John Sallis, doskonale znany interpretator myśli Platona i Heideggera oraz Richard Cobb-Stevens, badacz związków fenomenologii z filozofią analityczną; przedstawicielem młodego pokolenia fenomenologów na tej uczelni jest zaś Andrea Staiti, który był jednocześnie organizatorem całego przedsięwzięcia. Dzięki Staitiemu konferencja stała się wyśmienitą okazją dla prezentacji najnowszych kierunków badań przedstawicieli ruchu fenomenologicznego z całego świata. Warto w tym kontekście podkreślić fakt obecności na konferencji filozofów nie tylko ze Stanów Zjednoczonych i Europy, ale także z Kanady, Peru, a nawet z Tajwanu.

W ramach konferencji przedstawiłem referat komentujący do referatu Lestera Embree (Florida Atlantic University) pt. "The Way from the Ideal of Science: A motivation for the Transcendental Phenomenological Reduction in the Doctoral Dissertation of Dorion Cairns", fenomenologowi znanemu w Polsce chociażby z doskonałego wprowadzenia do fenomenologii pt. "Analiza refleksyjna. Wprowadzenie do badań fenomenologicznych" (przeł. A. Łagodzka, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2006). Embree referował treść nieopublikowanej do tej pory (lecz na progu publikacji) rozprawy doktorskiej Doriona Cairns (swojego nauczyciela z The New School), ucznia Husserla i jednego z pionierów nauki fenomenologicznej w Stanach Zjednoczonych. Jak dowodził Embree, Cairns przedstawia w swojej pracy dotychczas nieznaną drogę, która prowadzi do redukcji. Ma to być mianowicie droga przez ideał radykalnej nauki. Embree śledził to, w jaki sposób, wychodząc od popularnych obserwacji na temat nauki, wyraźnie dostrzega się potrzebę jej radykalizacji i rozpoczęcie opisowych analiz fenomenologicznych. Niemniej jednak, jak twierdził Embree, pytanie, czy dodatkowe redukcje są konieczne, musi pozostać otwarte.

W swoim referacie wskazywałem na konieczność doprecyzowania dwóch fundamentalnych pojęć dla zrozumienia koncepcji Cairnsa, tj. pojęcia motywacji oraz radykalności. Jak argumentowałem, "motywację" można rozumieć dwojako. Raz jako czyjąś motywację dla wprowadzenia redukcji w ramach historycznie określonej postaci filozofii fenomenologicznej. Innym razem motywacja może odnosić się do teoretycznych racji, które uzasadniają redukcję jako narzędzie metodologiczne filozofii transcendentalnej. Cairns w doktoracie odnosi się do drugiego z tych znaczeń "motywacji". Nie należy jednak zapominać, że w innym manuskrypcie pt. "The First Motivation of Transcendental Epoché" (1938), Cairns bada powody idealistycznego sformułowania filozofii Husserla, dowodząc, że sformułowanie to było konieczną konsekwencją badań fenomenologicznych.

Mając na uwadze wprowadzoną dystynkcję, w referacie dowodziłem dodatkowo, że w filozofii fenomenologicznej można wyróżnić dwie zasadnicze grupy motywów dla redukcji, a mianowicie pierwsza określa motywy światowe, druga zaś – nie-światowe. Mówienie o motywach światowych zasadza się na fakcie, że filozof dziedziczy z historii myśli ludzkiej takie idee jak ideę "filozofii pierwszej" lub ideę nauki absolutnie uzasadnionej. Z kolei odnoszenie się do motywów nie-światowych, ujmuje motywację dla redukcji jako nieumotywowaną przez porządek światowy. W przypadku mówienia o motywacji dla redukcji w fenomenologii transcendentalnej, należy mieć na uwadze to, że Cairns może być zaliczony do przedstawiciela jednej z tych grup w zależności od rozumienia "radykalności". W referacie starałem się przedstawić takie sformułowanie redukcji, która czyniłaby zadość dążeniom Cairnsa do ujęcia istotnego związku pomiędzy ego i światem, dowodząc jednocześnie, że ta tendencja nie stanowi "herezji" wobec myśli Husserla.

Udział w konferencji był realizowany w ramach grantu "Odnowa czy herezja? Stosunek fenomenologii współczesnej do klasycznej filozofii Edmunda Husserla".

Powrót do archiwum