"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej
13 Maj 2014

Konferencja Europe. The Very Idea w Bristolu

W dniach 9-10 maja 2014 roku w Bristolu odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. Europe. The Very Idea. Exploring Europe as a Philosophical Concept and Project. Konferencję organizowali University of the West of England, The Royal Institute of Philosophy oraz Czech Centre, zaś pracami organizatorów kierował Darian Meacham. Na konferencji wyraźnie zaznaczyła swoją obecność fenomenologia, która jednocześnie stała się wspólną platform dla dyskusji z pogranicza filozofii, socjologii i politologii.

Konferencję otwierał wykład Nicolasa de Warrena (KU Leuven) pt. Patočka’s Europe Or the Heroic Refusal of Immorality. Referat krążył wokół ogólnego pytania o status idei. W tym kontekście wyróżnioną pozycję wydaje się zajmować filozofii Jana Patočki, który badał idee, zmieniające rzeczywistość Europy XX wieku. Jak twierdził czeski filozof, obecnie obserwujemy samozniszczenie Europy. Co jednak należy zrobić po tej katastrofie? Należy podkreślić, że dla Patočki Europa jest przede wszystkim ideą, a nie przestrzenią. Co więcej, jest to idea filozoficzna. Jak argumentował de Warren, konstytutywne dla tej idei jest to, że Europa kieruje się ku nieskończoności. O ile dla Husserla nieskończoność była pojmowana przede wszystkim jako idea rozumu, o tyle dla czeskiego fenomenologa idea ta wiąże się także z nieśmiertelnością. Zapomnienie nieskończoności jest efektem alienacji z ludzkiego życia. Należy jednak pamiętać, że odkrycie Europy, co oznacza także odkrycie filozofii, jest równoznaczne z odkryciem pewnej formy życia, mianowicie formy życia filozoficznego. W pełni miało się to przedstawić w postaci Sokratesa. W jego życiu urzeczywistniła się idea filozoficzna jako nieskończoność. Zdaniem de Warrena, wieczności nie należy pojmować jako trwania, lecz raczej jako erupcję tego, co właściwie transcenduje byt, czyli idei właśnie. W tym kontekście życie wartościowe to takie, w którym urzeczywistniono idee, które były tego warte.

W ramach sesji tematycznej Husserl and Europe  zaprezentowano trzy referaty. Referentami byli: Kaspar Bulling (Finding the Universal in the Particular – Leo Strauss‘s Conception of «the West» as a Response to Husserl‘s Notion of a «European Humanity»), Peter Andras Varga (Husserl‘s Europe. A Philosophical Idea Intertwined with a Historical Life) oraz Ovidiu Stanciu (Europe and the Oblivion of the World).

Dwa kolejne referaty poświęcone były tematyce Europy, pierwszy w kontekście pojęcia terytorium (Teresa Pullano, The Becoming Territorial of Europe), drugi zaś w odniesieniu do filozofii Habermasa (Dagmar Wilhem, Habermas and Europe). W popołudniowej sesji tematycznej pt. Paths in European Philosophy zaprezentowano dwa referaty: Witold Płotka (Solidarity, Responsibility and Europe: Ingarden, Tischner, and Wojtyła in the Face of the Soviet Ideology) oraz Tamara Caraus (Jacques Derrida and Europe’s „Double Duties”).

Obrady pierwszego dnia konferencji zamykał wykład otwarty (zorganizowany w ramach Bristol Festival of Ideas) ambasadora Republiki Czeskiej w Wielkiej Brytanii, Michaela Žantovsky. Referat zatytułowany What is the Meaning of Europe? Traktował o współczesnych dyskusjach nad kierunkiem i możliwościami rozwoju i obecnego stanu Europy, przede wszystkim w odniesieniu do Unii Europejskiej. Referat komentowały Teresa Pullano i Anya Topolski. Warto odnotować, że referat, przedstawiony przystępnym językiem także dla niespecjalistycznego grona, sprowokował żywą dyskusję nad rozumieniem tożsamości Europy oraz jej perspektywami.

W drugim dniu konferencji swoje referaty przedstawili (w ramach sesji Boundaries and Justice) Giovanni Savino (Russia and Europe: a self-image or the „Other”?), Erik De Bom (A Grand Illusion? Justice and the Boundaries of Europe), Carl Cederberg (A New Narrative for Europe?), James Mensch (The Living Temporality of European Identity), (w ramach sesji Identities and Crisis) Francesco Tava (The Brave Struggle. On the Possibility of a Post-European Community) oraz Anya Topolski (A Genealogy of the “Judeo-Christian” Signifier: A Tale of Europe‘s Identity Crisis), (w ramach sesji Re-thinking Patočka) Daniel Leufer (The Negative Power of an Idea: Jan Patočka on the Idea of Europe), Riccardo Paparusso (Patočka‘s Conception of the End of History. Rethinking Kojève‘s idea of post-history) i Giuseppe Menditto (“Das Geheimnis Europas“. Myth and Metaphor between Patočka and Blumenberg).

Konferencję zamykał wykład Karela Novotnego pt. Europe and Post-Europe in the Philosophical Reflections of Jan Patočka. Zdaniem Novotnego, filozofia Patočki dąży do ominięcia problem eurocentryzmu, jednak paradoksalnie sama popada w eurocentryzm. Jak dowodził Patočka, historia zawsze ma duchowe podstawy, które należy zrozumieć. Tym samym u źródła znajduje się pytanie o Europę, która – jak wyraźnie pokazała I wojna światowa – straciła swoje naczelne miejsce w świecie. W refleksji nad Europą idzie przede wszystkim o nowe zrozumienie Europy jako samorefleksji rozumu. Tutaj Patočka stawiał szczególny akcent na postawę „otwartej duszy”, co znajduje wyraz w aktywnej postawie przeciwko technicyzacji życia człowieka. Zdaniem Novotnego, jeżeli zbuduje się nowe formy pojęciowej refleksji nad duchowością i człowiekiem, będzie także można oczekiwać nowej Europy i pojawienia się innych sposobów egzystencji, bowiem duchowość i jej żywotność są możliwe tylko pod warunkiem refleksji nad historią.

Konferencja w Bristolu utwierdziła przekonanie o konieczności polityczno-społecznego wymiaru fenomenologii. Szczególnie wyraźne jest to w filozofii Jana Patočki, którego filozofia znajdowała dopełnienie w postawie filozofa wobec komunizmu. Jak wiadomo, Patočka zapłacił najwyższą cenę za wierność swoim ideałom politycznym i filozoficznym. Konferencja pokazała jednak także, że refleksja taka znalazła wyraz w innych filozofiach, czy to w filozofii Husserla, Derridy, czy też polskich fenomenologów i filozofów o proweniencji fenomenologicznej. 

Powrót do archiwum