"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej
31 Grudzień 2013

Konferencja The Reasons of Europe w Rzymie

W dniach 13-14 grudnia 2013 roku odbyła się w Rzymie międzynarodowa konferencja naukowa pt. The Reasons of Europe. History and Problems of a Philosophical Concept, zorganizowana przez Uniwersytet Rzymski La Sapienza oraz Euroikìa Association for Humanities. Komitetem oraganizacyjnym kierował Eduardo Ferrario, zaś członkami komitetu byli: Giorgia Bordoni, Maddalena Lucarelli, Giuseppe Menditto, Riccardo Paparusso, Draga Rocchi, Nicola Zippel. W konferencji wzięli udział referenci z 10 krajów. Obrady obejmowały także dwa referaty plenarne oraz dyskusję w tzw. „okrągłym stole” (w ramach sesji tematycznej Jan Patočka’s Concept of European Heritage) poświęconą filozofii Jana Patočki; w dyskusji tej wzięli udział wybitni znawcy filozofii czeskiego myśliciela, a mianowicie Ivan Chvatík, Ludger Hagedorn, Christian Sternad oraz Lubica Učník.

Konferencję otwierał referat Sary Heinämaa. Prelegentka w odczycie pt. Mathematization and Experience: Husserl’s Analysis of the Crisis of European Sciences przedstawiła ciekawą interpretację problem naturalizacji, którym Edmund Husserl zajmował się na różnych etapach rozwoju jego koncepcji filozoficznej. Heinämaa powiązała naiwność, która dotyka racjonalność czasów nowożytnych z naturalizacją świadomości. Zauważyła, że naturalizacja dotyczy według Husserla – jeżeli bierze się pod uwagę Idee II – „życia duchowego”. Istotnym wkładem Husserla do zrozumienia naturalizacji jest wyróżnienie nastawienia personalistycznego, które jest podstawą wszystkich innych nastawień, w tym także naturalistycznego. Wraz z wyróżnieniem tego ostatniego, badacz popada – jak argumentowała prelegentka – w dogmatyzm. Dla zrozumienia sensu osoby w fenomenologii należy podkreślić, że stanowi ona całość zachowań, które mają swoje znaczenia. Wyjaśniając to znaczenie osoby, Husserl – co eksponowała Heinämaa – posługuje się metaforą znaczenia słowa, mówiąc, że osoba jest ciałem, które wyraża ducha tak jak słowo wyraża znaczenie. Zdaniem prelegentki, zastosowanie metaforyki znaczenia w odniesieniu do ciała oznacza w rezultacie podkreślenie, że osoba jest strukturą całościową, która nie może być zredukowana jedynie ani do ciała, ani do ducha. Heinämaa wykazywała w referacie, że nastawienie naturalistyczne opiera się na habitualnym zapomnieniu nastawienia osobowego, co wiąże się także z determinacją praktyki osoby oraz – co za tym idzie – z determinacją sposobu doświadczenia świata. Heinämaa twierdziła, że diagnoza zapomnienia nastawienia osobowego została sformułowana przez Husserla już w Ideach II, ale dopiero w Kryzysie identyfikuje się podstawy tego zapomnienia. Warto zauważyć, że referat wzbudził duże zainteresowanie audytorium i był podstawą żywiołowej dyskusji.

W ramach sesji tematycznej pt. Religion, Conflict, Post-Europe, Federalism (prowadzonej przez Giorgia Bordoni) referaty przedstawili: Eddo Evink (Europe, Reason and Religion), Francesco Tava (The Complexity of Post-Europe. Patočka and Morin), Jakub Homolka (Europe in the Age of Multiple Modernities. Patočka’s Concept of the Post-European Age in the Context of Contemporary Civilizational Analysis), Damiano Bondi (The Wrongs of Europe). W sesji popołudniowej pt. Rationality, Mathematics, Spirituality, Care for the Soul (prowadzonej przez Maddalenę Lucarelli) wystąpili następujący prelegenci: Michael Roubach (Mathematics and the Identity of Europe), Witold Płotka (Husserl’s Reconsiderations of the Theory of Reason), Timo Miettinen (Spiritual Europe: Derrida and Husserl on the Empirical and the Transcendental), Carl Cederberg (Jan Patočka and the Task for Post-European Philosophers). Obrady pierwszego dnia konferencji zamykała wspomniana już dyskusja na temat filozofii Patočki.

Drugi dzień konferencji otwierała sesja tematyczna pt. Living Memory, Faith, Polis, History (prowadzona przez Dragę Rocchi). W sesji tej referaty zaprezentowali: James Mensch (The Alterity of Memory and European Identity), Kenneth Knies (What Philosophical Question Does „Europe” Answer?), Andrea Oppo (Remnants of a „Mid-land”. The Russian Concept of Faith and European Philosophy), Johann P. Arnason (Jan Patočka’s Vision of Europe: Origins, Destinies and Destructions). Konferencję zamykał wykład plenarny Rodolphe’a Gasché, który pytał: Is „Europe” an Idea in a Kantian Sense? Prelegent w niezwykle erudycyjnym odczycie próbował odpowiedzieć na pytanie, co to oznacza, że Europa jest nieskończonym celem. Prelegent przyjął, że Europa musi być czymś zjednoczonym, wielością, która tworzy jedność rozumianą przestrzennie i ideowo. Jak argumentował Gasché, Europa jest jednak niekompletna i wymaga uzupełnienia. Jednakże należy zauważyć, że idea uniwersalności, która łączy się z Europą, sama wywołała reakcję przeciwko niej samej. Rzecz w tym, że Europa – według Gasché’go – nigdy się nie wyczerpuje w jakiejkolwiek skończonej treści dowolnej idei. Pozostaje raczej ciągłym ruchem. Ów proces samo transcendencji jest nieskończony i jako taki jest także nieskończonym celem. Odwołując się do Kanta, Gasché wykazywał, że Europa jako idea nie może się zrealizować w formie empirycznej. Europa realizuje się raczej na płaszczyźnie teoretycznej, albowiem ideę tę można dookreślić poprzez przybliżanie się do niej, chociaż należy porzucić aspiracje pełnego określenia. Zdaniem Gasché’go, można to rozumieć także jako możliwości, które domagają się aktualizacji. Referat wzbudził bardzo duże zainteresowanie słuchaczy, którzy w rezultacie sformułowali całą serię pytań. Niestety czas przewidziany na dyskusję nie pozwolił rozwiać wszystkich wątpliwości. Rozmowy były później kontynuowane w kuluarach. Dzięki bogactwu dyskusji oraz szerokiej perspektywie teoretycznej zaproponowanej przez organizatorów, konferencja okazała się ciekawą próbą rozwinięcia fenomenologii Europy jako idei oraz tematów związanych z nią w horyzoncie historycznym, jak np. racjonalności, odpowiedzialności oraz jedności i różnorodności.

Powrót do archiwum