"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej
09 Październik 2012

Publikacja dziesiątego numeru Fenomenologii

Właśnie ukazał się jubileuszowy, dziesiąty numer „Fenomenologii”, rocznika Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego. Czasopismo – jak zawsze – zawiera szereg publikacji naukowych na temat fenomenologii, chociaż już na pierwszy rzut oka wyraźnie dostrzega się silną „opcję” hermeneutyczną. Najnowszy numer „Fenomenologii” zawiera mój artykuł, który traktuje o problematyce w fenomenologii. W tytule pracy pytam: Co pojęcie pytania wnosi do naszego zrozumienia fenomenologii? i dążę do ujęcia filozofii fenomenologicznej przez pryzmat kategorii herezji i odnowy. Rzecz w tym, że zagadnienie pytania nie wydaje się istotnym problemem fenomenologicznym. Raczej pozostaje w cieniu tematów intencjonalności, intersubiektywności, znaczenia i wielu innych. W pracy argumentuję, że podjęcie problematyki pytania w fenomenologii jest „odnową” pewnych intuicji obecnych w teoriach Husserla. Ponadto, przy bliższym przyjrzeniu się teoriom pytania w szeroko rozumianym ruchu fenomenologicznym, okazuje się, że nie tylko Husserl badał problematykę pytania; temat ten był obecny także w myśli Johanessa Dauberta, Adolfa Reinacha, Romana Ingardena (który swoją rozprawę habilitacyjną poświęcił pytaniom esencjalnym), Jana Patočki i Martina Heideggera. Także w nowszej historii fenomenologii, a dokładniej w pismach Józefa Tischnera i Bernharda Waldenfelsa, można odszukać ciekawe obserwacje na temat pytania.

Wydaje się, że powrót do problematyki pytania w fenomenologii jest „odnową” tego zapomnianego epizodu w historii ruchu filozoficznego, zapoczątkowanego przez Husserla. W artykule wskazuję także na inny aspekt omawianej problematyki. Argumentuję mianowicie, że pytanie jest podstawą postępowania metodologicznego w redukcji i w ogóle w ramach transcendentalnego sformułowania fenomenologii. Idzie tutaj przede wszystkim o „skierowane wstecz pytanie” (Rückfrage), do którego Husserl nawiązuje w fenomenologii genetycznej. Zadaniem Rückfrage jest odsłonięcie sensu tworów świadomości jako „założeń” danego, szeroko pojętego przedmiotu. Jeżeli jednak pytanie ma odsłaniać „założenia” sensu, czy ustalenia, które osiąga filozof mogą być uznane za ostateczne? Czy nie jest raczej tak, że uzyskana odpowiedź nie pociąga kolejnych „założeń”? W pracy przyjmuję, że odpowiedź na te pytania wymaga uwzględnienia wymiaru praktycznego.

Zachęcam do lektury omawianej pracy. Artykuł Co pojęcie pytania wnosi do naszego zrozumienia fenomenologii? Między odnową i herezją opublikowano w „Fenomenologia” 10 (2012), s. 69-92.

Omawiany numer fenomenologii zawiera także obszerne studium George’a Heffernana, amerykańskiego filozofa, pt. Fenomenologia jest humanizmem: Hermeneutyczno-historyczny bój Husserla o określenie autentycznego znaczenia ludzkiej egzystencji w „Kryzysie nauk europejskich i fenomenologia transcendentalnej”. Autor tej pracy stara się zerwać z utartym ujęciem fenomenologii jako wyłącznie teoretycznego projektu filozofiocznego, dowodząc jednocześnie, że konfrontacja filozofii Husserla z egzystencjalizmem Heideggera i Sartre’a, ukazuje tę pierwszą jako odmianę humanizmu.

Dla pełnego ujęcia argumentacji Heffernana, zachęcam do dalszej lektury artykułu Fenomenologia jest humanizmem: Hermeneutyczno-historyczny bój Husserla o określenie autentycznego znaczenia ludzkiej egzystencji w „Kryzysie nauk europejskich i fenomenologia transcendentalnej”, opublikowanego w „Fenomenologia” 10 (2012), s. 29-68.

Powrót do archiwum