"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej
04 Styczeń 2013

XII Konferencja Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego

W dniach 30 listopada i 1 grudnia 2012 roku w Warszawie odbyła się kolejna, już dwunasta konferencja Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego pt. "Powroty podmiotu. Fenomenologia a humanistyka współczesna". Konferencja ta miała charakter międzynarodowy i była współorganizowana przez Instytut Filozofii i Socjologii PAN w ramach dwustronnych projektów badawczych PAN-FNRS Affective subjectivity in Michel Henry’s thought oraz PAN-CAV The relevance of subjectivity. Questions of the phenomenological approach to the topics of the humanities.Spiritus movens całego przedsięwzięcia był Wojciech Starzyński. Z powodu realizacji konferencji we współpracy z zagranicznymi ośrodkamia, w ramach wspomnianych projektówwiększość referatów gości z zagranicy poświęcona była właśnie problemom fenomenologii Michela Henry’ego. W konferencji wzięło udział blisko trzydziestu badaczy (nie tylko filozofów) z całej Polski, z Czech i Belgii.

XII Konferencja Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego charakteryzowała się niezwykłym bogactwem prezentowanych referatów, które bez wątpienia były ciekawe nie tylko dla filozofów, ale także dla przedstawicieli innych nauk humanistycznych. Zastanawiano się nad statusem podmiotu ujętego jako ciało nienormatywne czy podmiotu opisywanego przez psychopatologię. Pojawiło się też pytanie o znaczenie i przyszłość fenomenologii, która staje się dziedziną coraz bardziej interdyscyplinarną: Czy fenomenologia skazana jest na uprawianie badań wyłącznie z zakresu historii filozofii, czy też, właśnie dzięki interdyscyplinarności, przepracowuje stare i otwiera nowe perspektywy badawcze, docierając do "rzeczy samych"? O zainteresowaniu omawianą tematyką świadczą chociażby żywe dyskusje, które niejednokrotnie wykraczały poza sztywne, chyba zawsze zbyt wąskie, ramy czasowe. Można jedynie żałować, że konferencja trwała tylko dwa dni, ponieważ szersze omówienie problemu powrotów podmiotu w fenomenologii i we współczesnej humanistyce bez wątpienia domaga się kolejnych, dłuższych spotkań oraz ponownego przemyślenia.

W ramach konferencji miałem okazję zaprezentować referat o kartezjańskiej i niekartezjańskiej fenomenologii. Już gdy fenomenologia powstawała identyfikowano ją jako filozofię podmiotu, która zasadniczo restytuuje kartezjańskie dążenie do zapewnienia absolutnie pewnego fundamentu w poznaniu. Interpretacja ta utrwala się współcześnie dzięki powszechnemu rozumieniu filozofii husserlowskiej jako fundacjonalizmu i internalizmu. Podmiot ma być tutaj fundamentem, na którym buduje się budowę wiedzy niepodważalnej. Jeżeli jednak rzeczywiście fenomenologiczny model poznania wyróżnia wiedzę bezzałożeniową i przez to absolutnie pewną, wówczas wydaje się zakładać takie postępowanie metodologiczne, które znacząco ograniczona jego użycie w naukach. W rezultacie niezwykle często wyraża się przekonanie, że projekt fenomenologii wyczerpał się i nie może nic wnieść do współczesnej ogólnie pojętej humanistyki.

Bliższym celem referatu było szersze opracowanie powyższego modelu fenomenologii, który definiuję jako model kartezjański. Jednocześnie dążyłem do zidentyfikowania jego ograniczeń, zarówno teoretycznych, jak i interpretacyjnych. Na podstawie formułuję zarysy fenomenologii niekartezjańskiej. Model ten opiera się na postulacie rozszerzenia pojęcia podmiotu w świetle tezy o korelacji noetyczno-noematycznej. Dodatkowo postuluje się odróżnienie stopniowanej i niestopniowalnej (metodycznej) bezzałożeniowości. Dalszym wyzwaniem w próbie przedstawienia modelu fenomenologii niekartezjańskiej jest takie określenie metody badawczej, aby ta nie prowadziła do ukonstytuowania się tezy fundacjonalistycznej na temat wiedzy. Metoda taka wydaje się posiadać duży potencjał w rozważaniach humanistycznych. Na końcu, wobec reinterpretacji kartezjańskiego dążenia do wiedzy pewnej, podjąłem pytanie o omylność fenomenologa i metody fenomenologicznej oraz o dydaktyczny wymiar kartezjanizmu. Fenomenologia kartezjańska i niekartezjańska

Udział w konferencji był realizowany w ramach grantu "Transcendentalne sposoby uzasadniania wiedzy".

Powrót do archiwum