"Phänomenologie" bezeichnet eine an der Jahrhundertwende in der Philosophie zum Durchbruch gekommene neuartige deskriptive Methode und eine aus ihr hervorgegangene apriorische Wissenschaft, welche dazu bestimmt ist, das prinzipielle Organon für eine streng wissenschaftliche Philosophie zu liefern

Edmund Husserl

facebook twitter google+ ug

Czytanie Patocki -...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN...

czytaj dalej

CFP - History,...

The Polish Phenomenological Association announces a Call for Papers for THE XVII ANNUAL CONFERENCE OF THE...

czytaj dalej

Seminarium o...

Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne zaprasza na najbliższe seminarium z cyklu „Perspektywy...

czytaj dalej

Strona internetowa jest poświęcona upowszechnianiu wiadomości związanych z fenomenologią, którą rozumie się szeroko jako dziedzinę filozoficzną oraz jednocześnie jako ruch filozoficzny, którego przedstawiciele czerpią z idei Edmunda Husserla. Informacje zawarte na stronie były poświęcone przede wszystkim dwóm projektom badawczym realizowanym na Uniwersytecie Gdańskim. Projekty zostały pomyślnie zamknięte w 2014 roku. Obecnie strona służy upowszechnianiu informacji nt. fenomenologii w Polsce i na świecie.

Odnowa czy herezja? Stosunek fenomenologii współczesnej do klasycznej filozofii Edmunda Husserla

Pytanie zawarte w tytule niniejszego projektu badawczego nawiązuje do tezy francuskiego fenomenologa Paula Ricoeura, który w pracy pt. A l’école de la phénoménologie (Paris 1987, s. 9) zauważa, że historia fenomenologii jest historią następujących po sobie herezji wobec jej twórcy – Edmunda Husserla. Współcześnie zauważa się jednak także ruch przeciwny, który można wyrazić w parafrazie wezwania Ottona Liebmanna z pracy Kant und die Epigonen (1865): "Z powrotem do Husserla!" Do tego nurtu myśli fenomenologicznej należy zaliczyć działania badawcze szeregu badaczy, między innymi Dana Zahavi, który występuje przeciwko – często błędnym – nawiązaniom do myśli twórcy fenomenologii we współczesnej filozofii umysłu i kognitywistyce, w szczególności w odniesieniu do pytania o naturalizację fenomenologii. Hasło "Z powrotem do Husserla!" zdaje się także wyrażać współczesny ruch interpretacyjny skupiony wokół archiwów manuskryptów badawczych Husserla w Lowanium, Kolonii i we Fryburgu Bryzgowijskim, w których podejmuje się trud edycji kolejnych tomów dzieł zebranych Husserla, pod wspólnym tytułem Husserliana. Wychodząc od przekonania, że fenomenologię współczesną jest trudno, jeżeli nie niemożliwe, zaliczyć w całości do jednego z zarysowanych opozycyjnych stanowisk, podstawowym celem badawczym tego projektu jest zdefiniowanie bogactwa problemowego szeroko dyskutowanych tematów w dzisiejszej refleksji fenomenologicznej w Polsce i na świecie.

Transcendentalne sposoby uzasadniania wiedzy

Zasadniczy cel tego projektu można sformułować w formie pytania: W jaki sposób w fenomenologii transcendentalnej argumentuje się za zasadnością wiedzy? Podjęcie tego pytania umożliwia zarysowanie zmian w rozumieniu transcendentalizmu jako filozofii dociekającej warunków możliwości wiedzy. Jak wiadomo, klasyczne sformułowanie metody transcendentalnej w Krytyce czystego rozumu Immanuela Kanta, zaraz po wydaniu tego dzieła wywołało falę krytyki, która dotyczyła przede wszystkim trafności i ważności metody regresywnego zapytywania; podkreślano, że dedukcja transcendentalna nie posiada solidnych fundamentów i zwyczajnie jest arbitralna. Gdy Edmund Husserl przeformułował projekt fenomenologii z metody czysto opisowej do filozofii transcendentalnej, jak się wydaje, był on całkowicie świadom trudności projektu Kantowskiego. Zabieg redukcji, a więc kamień węgielny fenomenologii transcendentalnej, miał być metodologicznym orężem przeciwko problemom klasycznie pojętemu transcendentalizmowi. Redukcja pozwala w fenomenologii na analizy epistemologiczne bez popadania w błąd petitio principii. Niemniej jednak, co ciekawe, Husserl poza tym metodologicznym zabiegiem wprowadza szereg zmian, które jednoznacznie wskazują na poszerzenie rozumienia transcendentalizmu. Wobec transcendentalnych analiz Kanta można mieć wątpliwości, czy ostateczny podmiot analiz nie jest abstrakcyjnym, pozaczasowym i bezkwiatowym absolutnym podmiotem wiedzy, który ostatecznie traci autentyczne rozumienie wiedzy. Także wobec Husserla można wysunąć zarzut idealizmu i solipsyzmu. Wbrew jednak tej oczywistej konsekwencji, w niniejszym projekcie planuje się wskazanie na problematyczność takiego odczytania projektu Husserla. Decydujące w tym kontekście jest właśnie rozszerzenie rozumienia transcendentalizmu. Stawiając w tym projekcie powyższe pytanie, ma się na uwadze fakt, że ta zasygnalizowana zmiana w rozumieniu transcendentalizmu jest najlepiej zauważalna w odniesieniu do zagadnienia wiedzy i jej badania.